Vizualna pismenost u obrazovanju

teorijski temelji i kritički horizonti iz perspektive vizualnog umjetničkog obrazovanja

Sažetak

Ovaj rad istražuje koncept vizualne pismenosti u kontekstu suvremenog
umjetničkog obrazovanja, s posebnim naglaskom na njezinu kritičku
dimenziju. Kroz teorijsko, kvalitativno istraživanje provedeno metodom sadržajne
analize relevantne literature, utvrđeno je da se vizualna pismenost u
vizualnom umjetničkom obrazovanju razvija kroz četiri ključna aspekta: kognitivni,
afektivni, kritički i produkcijski. Kognitivna dimenzija obuhvaća
razumijevanje vizualnog jezika, semiotičku analizu i kontekstualizaciju slika,
dok afektivna dimenzija naglašava izražavanje emocija i razvoj empatije kroz
vizualni narativ. Kritički aspekt oslanja se na teorije Bergera, Mirzoeffa, Freirea
i Girouxa te se odnosi na propitivanje moći, ideologije i stereotipa u vizualnoj
kulturi. Produkcijski aspekt potiče stvaranje vlastitih vizualnih poruka,
čime učenici postaju aktivni sudionici i kreatori značenja. Rezultati potvrđuju
da vizualna pismenost nadilazi mehaničko čitanje slika te predstavlja važnu
kompetenciju 21. stoljeća. Umjetničko obrazovanje ima ključnu ulogu jer spaja
teoriju, praksu i refleksiju, osnažujući učenike za kritičku interpretaciju i
odgovorno sudjelovanje u vizualno saturiranom društvu. Zaključuje se da je
potrebno sustavno jačanje nastavničkih kompetencija i uključivanje kritičke
vizualne pismenosti u obrazovne politike kako bi se potaknuo razvoj učenika
kao kritičkih i osviještenih čitatelja vizualne kulture.